Bắc phương ký sự - Phần kết - Những chặng đường cuối cùng

Thứ hai - 18/05/2026 22:26

Sau những ngày xuôi ngược qua các miền đất thiêng của Phật giáo và lịch sử hào hùng dân tộc, hành trình Bắc phương ký sự cũng dần bước vào những chặng cuối cùng.

Bắc phương ký sự - Phần kết - Những chặng đường cuối cùng

Sáng ngày 15/5, sau khi dùng điểm tâm tại nhà hàng Cơm Quê thuộc khu vực Làng Nương Yên Tử, đoàn tiếp tục khởi hành về thành phố Hạ Long. Điểm dừng chân đầu tiên là chùa Long Tiên, ngôi cổ tự nổi tiếng tọa lạc dưới chân núi Bài Thơ, phường Hồng Gai, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Chùa Long Tiên được xây dựng vào năm 1941, là một trong những trung tâm Phật giáo lớn tại vùng Hạ Long xưa. Ngôi chùa mang kiến trúc đặc trưng Bắc Bộ, đồng thời phối hợp hài hòa yếu tố thờ Phật và tưởng niệm các vị anh hùng dân tộc có công với đất nước.
Nghe tin đoàn từ miền Trung ra thăm, đông đảo Phật tử địa phương đã đứng thành hai hàng trước cổng chùa, đồng thanh niệm Phật cung đón. Giữa vùng đất xa lạ, sự chân tình mộc mạc ấy khiến nhiều thành viên trong đoàn không khỏi xúc động.
Trong buổi gặp gỡ thân mật, Thượng tọa Hiệu trưởng đã thay lời đoàn bày tỏ niềm tri ân trước tình cảm của chư Tôn đức, quý Phật tử và hàng ngoại hộ dành cho đoàn. Một hình ảnh nhỏ nhưng để lại nhiều cảm xúc, khi đoàn đảnh lễ Tam bảo xong trở ra, những đôi dép của thầy trò bổn trường đã được quý Phật tử lặng lẽ xoay ngay ngắn hướng ra ngoài.
Rời chùa Long Tiên, đoàn tiếp tục đến viếng các di tích gắn với lịch sử nhà Trần tại vùng Hạ Long, trong đó có đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn và đền Cẩm Sơn.
Đền Đức Ông tọa lạc trên đồi Hòn Một, hướng nhìn ra vịnh Hạ Long. Đây là nơi thờ Hưng Vũ Đại vương Trần Quốc Nghiễn, con trai trưởng của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, người từng có công trấn giữ vùng Đông Bắc và tham gia kháng chiến chống quân Nguyên Mông.
Trong khi đó, đền Cẩm Sơn còn được người dân quen gọi là Đền Ông, là nơi thờ Hưng Nhượng Đại vương Trần Quốc Tảng, con trai thứ ba của Hưng Đạo Đại vương. Điểm đặc biệt của di tích này là ngoài thờ các nhân vật nhà Trần, nơi đây còn phối thờ khá đầy đủ gia thất và quần thần thân cận của Hưng Đạo Đại vương, điều hiếm thấy ở các đền thờ Trần triều trên cả nước.
Trước tôn tượng Tuệ Trung Thượng Sĩ tại đền, Đại đức Quản chúng đã nêu một vài chi tiết thú vị liên quan đến tạo hình lịch sử để cùng trao đổi với các hướng dẫn viên. Trong đó, có chi tiết về hình tượng mái tóc của Tuệ Trung Thượng Sĩ, bởi theo một số tư liệu lịch sử, người Đại Việt thời Trần phần lớn không để tóc dài như cách thể hiện hiện nay. Đại diện hướng dẫn viên cũng hoan hỷ ghi nhận và cho biết sẽ tìm hiểu thêm để đối chiếu tư liệu cho chuẩn xác hơn.
Những trao đổi nhỏ nhưng đầy thiện ý ấy khiến chuyến đi không chỉ dừng lại ở hành trình chiêm bái, mà còn là cơ hội để thầy trò cùng tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và dấu ấn Phật giáo thời Trần.
Buổi trưa cùng ngày, đoàn tiếp tục vượt tuyến cao tốc Hạ Long - Hải Phòng và Hà Nội - Lào Cai để trở về khu vực cửa ngõ Thủ đô. Đoàn dừng chân dùng cơm trưa tại chùa Trình, thưởng thức đặc sản trái cọ của vùng trung du phía Bắc.
Sự tiếp đón tận tình của chư Tôn đức và quý Phật tử nơi đây tiếp tục để lại nhiều thiện cảm trong lòng đoàn. Khi chuẩn bị lên xe, mỗi xe còn được quý Phật tử gửi tặng thêm những bịch vải thiều mang theo cho chặng đường dài.
Rời Quảng Ninh, đoàn tiếp tục hành trình đến chùa Côn Sơn - Thiên Tư Phúc Tự, thuộc khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Đây là một trong những trung tâm Phật giáo và văn hóa lớn của Thiền phái Trúc Lâm thời Trần, đồng thời cũng gắn liền với cuộc đời của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi.
Ngôi chùa nằm dưới chân núi Côn Sơn, còn gọi là núi Kỳ Lân, địa thế mang dáng “hổ phục”, tạo nên vẻ trầm mặc linh thiêng giữa núi rừng Đông Bắc.
Tại đây, đoàn được Thượng tọa Trụ trì hướng dẫn kinh hành quanh chánh điện, đảnh lễ và nhiễu quanh bảo tháp Cửu phẩm Liên hoa nặng khoảng 20 tấn, một công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc Phật giáo thời Trần vào thế kỷ XIII. Thầy trò cũng được trải nghiệm nét văn hóa lâu đời của chùa khi cùng nhau xoay tháp và góp lời cầu nguyện quốc thái dân an.
Trong Tổ đường, đoàn dừng chân khá lâu trước di ảnh Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi được khảm ngọc quý, lặng nghe những câu chuyện về cuộc đời và nhân cách của bậc đại nhân từng để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc.
Chiều tối, đoàn trở lại Học viện, chư Tôn đức Hội đồng Điều hành cùng quý học viên Học viện đã chuẩn bị chu đáo bữa cơm thân tình trước chương trình giao lưu văn nghệ diễn ra vào lúc 19 giờ 30.
Trong buổi gặp mặt, nhiều lời tri ân sâu sắc được gửi đến Hòa thượng Viện trưởng, chư Tôn đức Hội đồng Điều hành và quý học viên đã tận tình hỗ trợ đoàn suốt hành trình. Từ nơi ăn nghỉ, phương tiện di chuyển cho đến từng bữa cơm, giấc ngủ, tất cả đều được chăm lo bằng sự chân thành, chu đáo.
Điều khiến Thầy trò nhà trường xúc động hơn cả là sự giản dị và khiêm cung nơi Hòa thượng Viện trưởng. Dù dành nhiều tâm huyết cho chuyến đi, Hòa thượng vẫn chỉ nhẹ nhàng nói rằng mọi việc cũng chỉ là “tiện thể” đón thầy trò về thăm miền đất Tổ. Chính sự mộc mạc ấy dường như đã xoá đi khoảng cách địa lý giữa hai miền miền Bắc - Trung, thay vào đó là cảm giác gần gũi của tình thầy trò, pháp lữ trong ngôi nhà chung Phật pháp.
Điểm dừng chân cuối cùng của đoàn vào ngày 16/5 là chùa Vĩnh Nghiêm thuộc tỉnh Bắc Giang, ngôi cổ tự nổi tiếng gắn với Thiền phái Trúc Lâm. Dưới thời Đệ nhị Tổ Pháp Loa, nơi đây trở thành một trung tâm đào tạo Tăng tài lớn của Phật giáo Việt Nam thời Trần, từng quy tụ hàng nghìn Tăng Ni về tu học và nghiên cứu kinh điển.
Hiện nay, chùa còn lưu giữ 3050 mộc bản ván khắc và 9 đầu sách được chế tác nhiều đợt trong khoảng thời gian từ thế kỷ 17 đến đầu thế kỷ 20. Đây là kho tài liệu gốc độc bản của Phật phái Trúc Lâm, lưu giữ các giá trị cốt lõi về tư tưởng, văn hóa và ngôn ngữ Việt Nam. Năm 2012, bộ mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Tại đây, thầy trò có dịp tận mắt chiêm ngưỡng những mộc bản cổ, những bộ kinh được in trên giấy gió, giấy xuyến và lắng nghe thêm về kỹ thuật in kinh truyền thống của Phật giáo Việt Nam xưa.
Mưa chiều đất Bắc tiễn bước người xa
Khi hành trình khép lại cũng là lúc bầu trời Thủ đô bất chợt đổ cơn mưa dịu nhẹ giữa trưa hè, như một lời tiễn đưa đầy lưu luyến.
Năm ngày sáu đêm đi qua những vùng đất nghìn năm văn hiến đã để lại trong đoàn biết bao cảm xúc khó quên. Từ Thăng Long linh thiêng đến đất Tổ Phú Thọ; từ Bắc Ninh đến non thiêng Yên Tử; từ Đông Triều, Hạ Long, Bắc Giang cho đến Hải Dương… mỗi nơi đi qua đều lưu lại những dấu ấn riêng của lịch sử dân tộc và mạch nguồn Phật giáo Việt Nam.
Hành trình ấy không đơn thuần là chuyến tham quan hay chiêm bái, mà còn là cuộc trở về với cội nguồn tâm linh dân tộc, nơi thầy trò được trực tiếp chạm vào những lớp trầm tích lịch sử, cảm nhận hơi thở của chư Tổ và hiểu sâu hơn hành trạng nhập thế của Phật giáo Việt Nam qua từng thời đại.
Qua bốn phần của Bắc phương ký sự, từ hành trình về Đất Tổ Hùng Vương, đến non thiêng Yên Tử và những miền di tích Phật giáo, mỗi bước chân đều đọng lại ân tình của chư Tôn đức, quý học viên, quý Phật tử và những người hữu duyên đồng hành.
Đoàn xin thành kính tri ân Hòa thượng Viện trưởng Học viện; chư Tôn đức Hội đồng Điều hành; quý học viên; các chiến sĩ công an thành phố Hà Nội và Quảng Ninh đã tạo điều kiện dẫn đoàn trong chuyến đi liên tỉnh; anh Thành- Phó chánh Văn phòng Học viện; quý Phật tử ngoại hộ; Phật tử Vạn Thiện Từ cùng các mạnh thường quân đã âm thầm hỗ trợ cho chuyến đi được thành tựu viên mãn.
Xin tri ân các bác tài đã vững tay lái, ngày đêm đưa đoàn vượt hàng nghìn cây số để đưa đoàn đến những nơi cần đến, về lại những nơi cần tìm về. Tri ân quý Phật tử ở mỗi nơi đoàn dừng chân đã dành những bữa cơm, ly nước, nụ cười và cả những sự chăm sóc rất đỗi giản dị, thân tình. Những điều ấy đã làm nên vẻ đẹp của tình người và tình đạo trong suốt chuyến hành trình của đoàn.
Tạm biệt những mái chùa cổ kính, những đỉnh non thiêng và những con người đã để lại trong lòng thầy trò nhà Trường nhiều thương mến!
Tạm biệt vùng đất nghìn năm văn hiến!

Hình ảnh lưu niệm: