Bắc phương ký sự-Phần 3-Miền đất Phật Hoàng

Chủ nhật - 17/05/2026 23:07

Ngày thứ ba của hành trình Bắc phương ký sự, đoàn tiếp tục tìm về các thánh tích Phật giáo tại vùng Đông Triều- Quảng Ninh, nơi gắn liền với lịch sử triều Trần và sự hình thành, phát triển của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Bắc phương ký sự-Phần 3-Miền đất Phật Hoàng

Xuôi về cội nguồn huyết thống Phật giáo Việt Nam
5 giờ sáng ngày 14/5, sáu chuyến xe tiếp tục lăn bánh. Sau hơn hai giờ di chuyển theo tuyến cao tốc Hạ Long- Hải Phòng và Quốc lộ 18, đoàn đặt chân đến chùa Quỳnh Lâm, một danh lam cổ tự nổi tiếng nằm trong quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt nhà Trần tại Đông Triều.
Theo lời chia sẻ của Hòa thượng Viện trưởng Học viện, chùa Quỳnh Lâm tọa lạc trên vùng đất thuộc phường Tràng An, thành phố Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, cách thành phố Hạ Long khoảng 80km. Chùa nằm ở trung tâm ba khu Thượng, Hạ và Sinh, phía trước là hồ nước rộng, ba phía còn lại được núi đồi bao bọc. Trong quan niệm phong thủy cổ, thế đất này được gọi là thế “Long chầu hổ phục”, hay thế ngai vàng.
Quỳnh Lâm là một trong những trung tâm Phật giáo lớn của nước Đại Việt thời Trần. Dưới thời Đệ nhị Tổ Pháp Loa Tôn giả, nơi đây được mở rộng và phát triển mạnh mẽ. Năm 1317, tổ Pháp Loa cho thành lập Quỳnh Lâm viện, trường Đại học Phật giáo đầu tiên ở nước ta. Nơi đây từng quy tụ hàng nghìn tăng sĩ tu học, nghiên cứu kinh điển.
Từ thời Lý, Thiền sư Nguyễn Minh Không đã cho đúc pho tượng Phật Di Lặc bằng đồng cao khoảng sáu trượng, được xếp vào một trong “An Nam tứ đại khí” nổi tiếng trong lịch sử nước nhà. Đến năm 1329, vua Trần Minh Tông sắc phong Quỳnh Lâm là “Đệ nhất danh lam” của nước Đại Việt.
Không chỉ gắn với Phật giáo Trúc Lâm, vùng đất Đông Triều còn lưu dấu nhiều nhân vật lịch sử triều Trần. Tương truyền, các bậc công thần và vương thất nhà Trần từng nhiều lần lui tới nơi đây để hộ trì Tam bảo và tham vấn Phật pháp.
Rời chùa Quỳnh Lâm, đoàn tiếp tục hành trình đến am Ngọa Vân, nơi được tôn xưng là “thánh địa” của Thiền phái Trúc Lâm, nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông hoá Phật.
Trước khi lên núi, tại làng Thiền Ngoạ Vân, đoàn được Ban Quản trị Trung tâm Văn hóa Ngọa Vân - Yên Tử tiếp đón trọng thị tại Nhà Tre. Ông Bùi Hữu Dược- nguyên Vụ trưởng Vụ Tôn giáo bày tỏ niềm hoan hỷ khi được đón tiếp đoàn.
Tại đây, đoàn được lắng nghe những chia sẻ đầy tâm huyết của ông về giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của non thiêng Yên Tử. Đặc biệt am Ngoạ Vân, nơi đây được xem là điểm kết thúc hành trạng tu chứng của vị vua anh minh đã hai lần lãnh đạo quân dân Đại Việt chiến thắng quân Nguyên Mông, đồng thời cũng là vị Sơ Tổ khai sáng Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Một khoảnh khắc đặc biệt đã diễn ra khi đoàn lên đảnh lễ tại khu vực Đền Trung, nơi tôn trí bảo tháp Phật hoàng. Giữa thời tiết nắng gắt gần 38 độ, trên bầu trời bất chợt xuất hiện quầng sáng ngũ sắc bao quanh mặt trời, hiện tượng mà theo tín ngưỡng gọi là vầng hào quang. Quả thật, chỉ khi nào chúng ta, người con Phật đến trực tiếp đảnh lễ, hướng về tôn tượng hoá Phật tôn trí trong bảo tháp, mới cảm được một niềm xúc động nghẹn lòng.
Sau khi đến thăm viếng và đảnh lễ nơi Phật hoàng nhập Niết bàn, đoàn di chuyển xuống nhà hàng Ngọa Vân dùng cơm trưa trước khi tiếp tục di chuyển đến non thiêng Yên Tử.
13 giờ chiều, đoàn đã đến khách sạn dưới chân núi Yên Tử nhận phòng, nghỉ tạm. Đến 14 giờ, đoàn bắt đầu hành trình chinh phục đỉnh Yên Tử. Đi qua hai tuyến cáp treo, đi bộ hàng nghìn bậc đá, càng lên cao, đường càng dốc và không khí càng loãng, Thầy trò vượt qua những chặng thử sức cuối cùng để lên đến chùa Đồng, ở độ cao 1068m so với mực nước biển.
Đối với nhiều thành viên trong đoàn, đây là lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến núi rừng Yên Tử hùng vĩ. Ngồi trên cáp treo nhìn xuống, những tầng rừng nguyên sinh trải dài bất tận, không khỏi lặng người trước vẻ đẹp linh thiêng của non thiêng đất Phật. Những cây đại thụ vươn mình khỏi tán rừng, cành lá khẳng khiu, tự nhiên không qua bàn tay nghệ nhân uốn tỉa, nhưng lại rất nghệ thuật, rất hồn khiến người nhìn cảm nhận rõ nét sự tinh tế của tạo hóa.
Những chặng dốc đá cheo leo như thử sức Thầy trò, và đoàn thấy được bao tâm nguyện, mồ hôi của người gầy dựng để thế hệ sau tìm về nguồn cội. Có nhiều nguồn tiếp động lực đến các học trò nhỏ. Theo chân thầy Hiệu trưởng là thêm sự khích lệ to lớn, Thầy treo phần thưởng cho 10 vị lên tới đỉnh đầu tiên. Theo chân thầy Hiệu phó, tiếng niệm A Di Đà Phật vọng khắp đồi để quên đi cái nhọc nhằn. Theo chân thầy Chánh Thư Ký, một câu nói bất hủ “chưa lên Yên Tử chưa thành quả tu”,… có vị vượt qua giới hạn của căn bệnh ngặt nghèo, và cũng có vị… mang theo tâm nguyện của người mẹ đã khuất lên đỉnh non thiêng. Có lẽ chỉ những ai trực tiếp hành hương lên đỉnh thiêng mới cảm nhận được hết sự rung động nơi nội tâm, những nguồn năng lượng tâm linh, cảm xúc khó có thể diễn tả bằng lời.
Thời gian không cho phép lưu lại lâu hơn, đoàn di chuyển xuống núi, vào cáp treo để sang khu vực Tây Yên Tử, viếng chùa Hoa Nghiêm, công trình gắn với nhiều tâm huyết của Hòa thượng Viện trưởng trong định hướng kết nối không gian văn hóa Phật giáo Đông Yên Tử và Tây Yên Tử.
Đoàn dùng cơm chiều tại chùa Hoa Nghiêm. Khi trở ra cũng là lúc màn đêm phủ kín núi rừng Yên Tử. Thầy trò tiếp tục di chuyển một quãng đường dài, qua cáp treo, và lại tiếp tục một quãng đường dốc nữa để về đến chùa Hoa Yên. Cái lạnh của rừng thiêng đã thấm vào người, chống gậy dò đường, flash điện thoại làm đèn, thầy trò lọ mọ chậm rãi nương nhau men theo những bậc cấp để đi xuống.
Tại chùa Hoa Yên và khu tháp Tổ Huệ Quang, đoàn đã có một đêm hoa đăng thiêng liêng và xúc động. Thật hạnh phúc, vì rất hiếm hoi được sự ưu ái của Hoà Thượng viện trưởng, đoàn được nán lại quần thể di tích Yên tử vào ban đêm, khi mọi thứ đã trở về với tịch mịch, đoàn được thắp nén hương lòng, thắp sáng ngọn đèn, di nhiễu quanh quần thể tháp tổ Huệ Quang, Thánh địa Phật giáo Việt Nam là đây, hành trạng tổ sư Việt cũng là đây, cội nguồn huyết thống tâm linh Việt cũng là đây…
21 giờ tối, sau khi lễ hoa đăng viên mãn, đoàn di chuyển đến khu vực cáp treo để trở về khách sạn nghỉ ngơi. Trời đã khuya, hệ thống cáp treo ngừng hoạt động, nhưng ban quản lý và các anh/chị nhân viên đã nán lại đợi đoàn đến, vận hành lại cáp treo để đưa đoàn trở về lại khách sạn.
Ngồi trong cabin cáp treo giữa màn đêm phủ kín núi rừng, vài phút lặng im, chỉ còn nghe tiếng gió rít qua khe thông gió, khoang cáp chao đảo nhẹ vì gió to, phía dưới là những dãy núi trùng điệp nối tiếp nhau trong bóng tối, thâm tâm niệm Phật, cầu nguyện và tri ân…
Trở về khách sạn khi đêm đã muộn, tranh thủ giặt vội tấm áo nhật bình thấm đẫm mồ hôi của ngày, để chuẩn bị tiếp tục cho hành trình ngày hôm sau.
(Còn tiếp…)

Hình ảnh ghi nhận: